“Làm việc cùng Claude”: chứng minh giả thuyết Riemann của Levent Alpöge qua được kiểm tra Lean

Ngày 20 tháng 11 năm 2026, nhà toán học Levent Alpöge của Anthropic công bố một chứng minh giả thuyết Riemann viết bằng ngôn ngữ chứng minh Lean. Một ngày sau, cộng đồng Lean và Mathlib xác nhận cả phát biểu lẫn chứng minh; bản viết cho các nhà toán học đọc vẫn chưa được công bố.

Đồ thị phần thực (đỏ) và phần ảo (xanh lam) của hàm zeta Riemann dọc theo đường tới hạn, từ -30 đến 30
Ảnh: Slonzor / Wikimedia Commons, phạm vi công cộng
Trong bài viết này
  1. Chứng nhận bao gồm những gì
  2. Những gì còn bỏ ngỏ
  3. Một bản thảo không dùng AI

Giả thuyết được nêu năm 1859 khẳng định mọi không điểm không tầm thường của hàm zeta đều có phần thực bằng 1/2, và nó quyết định các số nguyên tố phân bố đều đến mức nào. Alpöge là nhà lý thuyết số, từng là thành viên Harvard Society of Fellows trước khi về Anthropic. Anh công bố kết quả trong một ghi chú dài bốn trang trên trang web cá nhân.

Tôi tin rằng, khi làm việc cùng Claude, tôi đã tìm ra một chứng minh cho Giả thuyết Riemann. Thực ra, phương pháp này dễ dàng mở rộng xa hơn nhiều, giải quyết luôn cái gọi là Giả thuyết Riemann tổng quát, và tôi cho rằng nếu có thêm thời gian thì cả Giả thuyết Riemann mở rộng nữa.

I believe I have, working with Claude, discovered a proof of the Riemann Hypothesis. In fact, the method easily extends much further, resolving the so-called Generalized Riemann Hypothesis, and I expect, with more time, the Extended Riemann Hypothesis too.

Levent AlpögeNhà toán học, Anthropicghi chú trên alpo.ge, 20 tháng 11, 2026Ban biên tập dịch

Theo lời anh, anh là người định hướng lập luận, còn Claude làm phần lớn công việc kỹ thuật ở chặng cuối, trong những lĩnh vực mà anh thừa nhận mình chưa thông thạo. Anh chỉ công bố mã Lean; bản diễn giải bằng văn bản do máy tạo ra dài hơn 250.000 trang.

Chứng nhận bao gồm những gì

Tuyên bố chung, được Lean FRO và Mathlib Initiative ủng hộ, viết: “Chúng tôi xin chứng nhận rằng cả phát biểu lẫn chứng minh của Giả thuyết Riemann đều đúng.” Thư viện này chỉ phụ thuộc trực tiếp vào Mathlib, thư viện toán học dùng chung của Lean, và chứng minh đúng phát biểu giả thuyết mà chính Mathlib đưa ra. Hai công cụ đã đối chiếu định lý với phát biểu đó; nhân của Lean, các trình kiểm tra con-leche, con-ron và những trình kiểm tra độc lập viết bằng ngôn ngữ khác đều chấp nhận chứng minh. Việc kiểm tra chạy trên một bản xuất trơ, không cho bất kỳ mã độc nào cơ hội can thiệp.

Andrew Sutherland của MIT, người công bố các lần kiểm tra của riêng mình, lưu ý về phạm vi: giả thuyết tổng quát ở đây là dạng dành cho hàm L Dirichlet, không phải cho hàm L tự đẳng cấu nói chung.

Những gì còn bỏ ngỏ

Tuyên bố của Lean bày tỏ mong đợi những công trình “sẽ giúp giải thích các ý tưởng mới trong chứng minh này”. Brian Conrey, chuyên gia về giả thuyết Riemann, nói với AFP rằng “trông nó phức tạp thật sự” và “sẽ có những cách đơn giản hơn để làm việc đó”. Giải thưởng 1 triệu USD của Viện Toán học Clay đòi hỏi chứng minh được đăng trên tạp chí có bình duyệt và trải qua hai năm thẩm định.

Một bản thảo không dùng AI

Vakil là giáo sư Đại học Stanford và chủ tịch Hội Toán học Mỹ. Bản thảo ông đăng là của Masullo, nghiên cứu viên sau tiến sĩ trong khoa, và Brian Conrad đã xem xét nó suốt nhiều tháng.

Tất cả đều do con người làm, không có AI. Dự định là để Brian làm việc với Alessandro trong một năm cho phần trình bày thật chỉn chu, rồi công bố sau khi đã đưa cho đủ nhiều người xem qua.

It is all human, with no AI. The hope was to have Brian work with Alessandro for a year to polish the writing and then announce it after running it by enough people.

Ravi VakilNhà toán học, Đại học Stanford; chủ tịch Hội Toán học Mỹblog Math 216, 20 tháng 11, 2026Ban biên tập dịch

Khoảng tám giờ sau, Vakil bổ sung rằng nhiều người đã báo lỗi trong bản thảo dài hơn 900 trang này, và họ tìm ra những lỗi đó nhờ các mô hình AI. Ông không khẳng định gì về tính đúng đắn của hướng chứng minh.

Alpöge viết rằng anh sẽ cố gắng hiểu lập luận này, “để nói về nó, để viết nó cho tử tế”, và tin rằng những chứng minh ngắn hơn sẽ xuất hiện sau đó.

Bài viết khác cùng chuyên mục

Tất cả bài viết →
Thông báo

Chuyên mục AI: có gì và được làm như thế nào

Tin tức AI có ngày tháng và nguồn, công cụ kèm gói và giá, cùng quy định về nội dung AI. Thông tin lấy từ đâu và những gì chuyên mục không đăng.